സ്ഥാപന ഘടന
- ജനകീയ ഘടകം
| പദവി | ഘടനയും ചുമതലയും |
ഗ്രാമസഭ | പഞ്ചായത്തിലെ ഏറ്റവും താഴത്തെ തട്ട്. ഒരു വാർഡിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിലുള്ള എല്ലാവരും ഇതിലെ അംഗങ്ങളാണ്. വികസന പദ്ധതികൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുന്നതിലും ഗുണഭോക്താക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും ഗ്രാമസഭയ്ക്ക് പരമാധികാരമുണ്ട് |
2. പഞ്ചായത്ത്
പദവി
| പദവി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതി
| പ്രധാന ചുമതല
|
പ്രസിഡന്റ്
| വാർഡ് അംഗങ്ങൾ (പഞ്ചായത്ത് നിന്ന് അംഗങ്ങൾ)ക്കിടയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടു ന്നു.
| പഞ്ചായത്തിന്റെ്റെ മുഖ്യ നിർവ്വഹണ അധികാരി. നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു.
|
വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
| വാർഡ് അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു.
| പ്രസിഡന്റിന്റെ അഭാവത്തിൽ ചുമതലകൾ വഹിക്കുന്നു. ധനകാര്യ സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റിയുടെ ചെയർമാൻ ആയിരിക്കും |
വാർഡ് അംഗങ്ങൾ
| വാർഡിലെ വോട്ടർമാർ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു | തങ്ങളുടെ വാർഡിന്റെ പ്രതിനിധി എന്ന നിലയിൽ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു.
|
3. സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റികൾ
പഞ്ചായത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമമായ നടത്തിപ്പിനായി ചുമതലകൾ വിഭജിച്ചു നൽകിയിട്ടുള്ള സ്ഥിരം സമിതികളാണ് ഇവ. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ സാധാരണയായി നാല് സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റികൾ ആണുള്ളത് (ചെയർമാൻമാരെ അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു)
1. ധനകാര്യ സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റി - (വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ചെയർമാൻ)
2. വികസന സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റി
3. ക്ഷേമകാര്യ സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മറ്റി
4. ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും സ്റ്റാന്റിംഗ് കമ്മിറ്റി
5. ഉദ്യോഗസ്ഥ ഘടന (ഭരണ നിർവ്വഹണം)
പഞ്ചായത്ത് എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുകയും ദൈനംദിന ഭരണം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്.
പദവി
| നിയമനം
| പ്രധാന ചുമതല
|
സെക്രട്ടറി
| സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് നിയമിക്കുന്നത്.
| പഞ്ചായത്തിന്റെ മുഖ്യ നിർവ്വഹണ കൗൺസിലിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ. പഞ്ചായത്ത് നടപ്പാക്കുക, രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കുക, ഫണ്ട് വിനിയോഗത്തിന് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുക എന്നിവ പ്രധാന ചുമതലകളാണ്.
|
വിവിധ വകുപ്പുകളിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ
| സംസ്ഥാന സർക്കാർ/വകുപ്പുക ൾ നിയമിക്കുന്നത്.
| കൃഷി, ആരോഗ്യം, പൊതുമരാമത്ത്, മൃഗസംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ വകുപ്പുകളിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പഞ്ചായത്തിന് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും അതത് സ്റ്റാൻ്റിംഗ് കമ്മറ്റികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു |
മറ്റ് ഓഫീസ് ജീവനക്കാർ
| അസി.സെക്രട്ടറി,ജൂനിയർ സൂപ്രണ്ട്, അക്കൗണ്ടന്റ്,സീനിയർ ക്ലാർക്ക്, ക്ലാർക്ക്, ഓഫീസ് അറ്റൻഡർ | ദൈനംദിന ഓഫീസ് ജോലികൾ, സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വിതരണം, രേഖകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ.
|
നേട്ടങ്ങള്
കേരളത്തിലെ പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് ഒട്ടേറെ നേട്ടങ്ങൾ അവകാശപ്പെടാനുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണത്തിലും പ്രാദേശിക ഭരണത്തിലും അവർ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. പ്രധാന നേട്ടങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ജനകീയാസൂത്രണം (People's Plan Campaign): കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രാദേശിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ജനങ്ങളെ നേരിട്ട് പങ്കാളികളാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. ഗ്രാമസഭകളിലൂടെയും വാർഡ് സഭകളിലൂടെയും ജനങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കാനും വികസന പദ്ധതികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകാനും ഇത് അവസരം നൽകി.
അടിസ്ഥാനസൗകര്യവികസനം: റോഡുകൾ, കുടിവെള്ളപദ്ധതികൾ, വൈദ്യുതി, പാലങ്ങൾ, കലുങ്കുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ പഞ്ചായത്തുകൾ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗ്രാമീണ മേഖലയുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിൽ ഇത് നിർണ്ണായകമായി.
ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങൾ: സാമൂഹ്യസുരക്ഷാപെൻഷനുകൾ (വാർദ്ധക്യകാല പെൻഷൻ, വിധവാ പെൻഷൻ, വികലാംഗ പെൻഷൻ), ഭവന നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ (ലൈഫ് മിഷൻ പോലുള്ളവ), തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി (MGNREGA) തുടങ്ങിയ ക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ പഞ്ചായത്തുകൾ പ്രധാന കണ്ണികളാണ്.
വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ മേഖലയിലെ മുന്നേറ്റം: പ്രാഥമികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ, അംഗൻവാടികൾ, സ്കൂളുകൾ എന്നിവയുടെ നടത്തിപ്പിലും പരിപാലനത്തിലും പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. പ്രാദേശികതലത്തിൽ ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ഉയർത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ശുചിത്വവും മാലിന്യ സംസ്കരണവും: ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ രൂപീകരണം, ഉറവിട മാലിന്യ സംസ്കരണം, പൊതു ഇടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യം നീക്കം ചെയ്യൽ എന്നിവയിലൂടെ പഞ്ചായത്തുകൾ ശുചിത്വ മേഖലയിൽ വലിയ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പല പഞ്ചായത്തുകളും മാലിന്യമുക്ത പഞ്ചായത്തുകളായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കൃഷി, മൃഗസംരക്ഷണം, മത്സ്യബന്ധനം: ഈമേഖലകളിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കാനും നടപ്പിലാക്കാനും കർഷകർക്ക് സഹായം എത്തിക്കാനും പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് കഴിയുന്നുണ്ട്. ഇത് ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
വനിതാ ശാക്തീകരണം: കുടുംബശ്രീ പോലുള്ള പദ്ധതികൾ വഴി സ്ത്രീകളെ സ്വയംപര്യാപ്തരാക്കുന്നതിലും പ്രാദേശിക ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും പഞ്ചായത്തുകൾ മികച്ച നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും: വിവരവകാശ നിയമം, സോഷ്യൽ ഓഡിറ്റിംഗ് എന്നിവയിലൂടെ പഞ്ചായത്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സുതാര്യതയും ജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും ദുരന്ത നിവാരണവും: പ്രാദേശിക തലത്തിൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾക്കും പഞ്ചായത്തുകൾ നേതൃത്വം നൽകുന്നുണ്ട്.
ചുരുക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ പഞ്ചായത്തുകൾ കേവലം ഭരണപരമായ യൂണിറ്റുകൾ എന്നതിലുപരി, ഗ്രാമീണ വികസനത്തിന്റെ ചാലകശക്തികളായി പ്രവർത്തിക്കുകയും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.